Phân tích nghệ thuật miêu tả đặc sắc của Thạch Lam qua đoạn mở đầu truyện ngắn “Hai đứa trẻ”.

phan-tich-nghe-thuat-mieu-ta-dac-sac-cua-thach-lam-qua-doan-mo-dau-truyen-ngan-hai-dua-tre

Phân tích nghệ thuật miêu tả đặc sắc của Thạch Lam qua đoạn mở đầu truyện ngắn “Hai đứa trẻ”.

  • Mở bài:

Khác với những nhà văn khác trong nhóm tự lực văn đoàn, Thạch Lam tìm về những mảng để tài nhỏ bé, nhạy nhòa nhưng chứa đựng ý nghĩa sâu sắc của cuộc đời. Những cảnh vật đìu hiu, những mảnh đời nhỏ bé, tàn lụi, hát hiu luôn gây cho ông một cảm xúc ãnh liệt. Đoạn đầu truyện “Hai đứa trẻ” thể hiện bút pháp sâu sắc bút pháp miêu tả độc đáo của Thạch Lam.

  • Thân bài:

1. Thạch Lam vận dụng kiến thức của nhiều loại hình nghệ thuật khi miêu tả cảnh chiều tàn.

a. Vận dụng kiến thức âm nhạc:

– Âm thanh:

+ Tiếng trống thu không gọi chiều về.

+ Tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng.

+ Tiếng muỗi vo ve.

→ Âm thanh của “tiếng trống thu không”, “từng tiếng một vang ra để gọi buổi chiều”, tiếng muỗi vo ve, kéo theo một loạt các âm thanh như tiếng chó sủa, tiếng ếch nhái, tiếng đàn bầu, tiếng trống cầm canh là mọt chuỗi dài âm thanh của đồng quê bình dị. Cách miêu tả chậm rãi tạo cảm giác chậm rãi, yên ắng, mang đến cảm giác buồn man mác.

b. Vận dụng kiến thức hội hoạ:

– Hình ảnh, màu sắc: “Phương tây đỏ rực như lửa cháy ”,  “Những  đám  mây  ánh  hồng  như  hòn  than  sắp  tàn ”,… Màu đỏ trong “phương tây đỏ rực như lửa cháy” khi ánh hoàng hôn buông xuống rồi dần dịu lại bằng một màu hồng phơn phớt của “những đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn” kết hợp với hình ảnh lũy tre làng “đen lại và cắt hình rõ rệt trên bầu trời” làm hiện rõ sự thay đổi của thời gian và cảnh sắc làng quê Việt Nam trong khoảnh khắc chuyển giao giữa ngày và đêm một cách tinh tế và nhẹ nhàng.

– Cách miêu tả màu sắc và hình ảnh ở trạng thái đối lập gay gắt của Thạch Lam tạo nên một bức tranh thiên nhiên phố huyện đầy lãng mạn mà không làm mất đi cái hiện thực về một làng quê nghèo khó, tối tăm, tàn tạ.

c. Vận dụng kiến thức Tiếng Việt:

– Sử  dụng  biện  pháp  tu  từ  nhân  hoá  (qua  từ  gọi);  so sánh (như lửa cháy…như hòn than)

– Hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đó:

+ Nhân  hoá:  Dưới  ngòi  bút  nhà  văn,  tiếng  trống  không  còn  là  một  âm  thanh  bình  thường  mà  nó  còn  vang  lên  tha  thiết,  tiếng  gọi  con  người  trở  về  mái  ấm  gia  đình,  gọi  chiều  buông  vội,  thức  dậy trong vạn vật những nỗi niềm riêng.

+ So  sánh:  gợi  những  màu  sắc  vụt  sáng  lên  trước  khi  sắp  tắt.  Sự  vật  đang  chuyển  dần  trạng  thái,  đang  tự  nó  mất  dần  đi  ánh  sáng,  sức  sống,  đang  tàn  tạ  dần  trong  chiều  muộn.  Nhà  văn  đã  vẽ  nên  những  hình  ảnh  vừa  tinh  tế  vừa  thân  thuộc,  gần  gũi với những tâm hồn quê.

– Ý  nghĩa  nghệ  thuật  việc  tạo  nhịp  điệu  trong  các  câu văn:  Nhịp  điệu  câu  văn  nhẹ  nhàng,  êm  ái  nhờ  sự  phối  hợp  câu  ngắn  với  câu  dài  hợp  lí.  Hai  câu  văn  có  nhiều  thanh  bằng.  Thanh  bằng  được  đặt  ở cuối nhịp câu văn (  chiều…rồi…ru…vào).

– Hiệu  quả:  tạo  chất  thơ  trong  văn  Thạch  Lam,  gợi  bước  chân  nhẹ  nhàng  của  thời  gian  buổi  chiều  buồn  đang  dần  chuyển  về  đêm  ở  phố  huyện  nghèo.  Qua  đó,  nhà  văn  thể  hiện  sự  cảm  nhận  tinh  tế  và  sự  gắn  bó  sâu  nặng  với  quê  hương, với ruộng đồng.

2. Đánh giá.

– Ông đã viết lên bài hai đứa trẻ với những hình ảnh nội tâm sâu sắc, ở đây bài đã thể hiện những hình ảnh đẹp về một đoàn tàu và những tâm trạng thổn thức của hai chị em,  tạo một không gian tươi sáng.

– Giọng văn cảm xúc và nhẹ nhàng, điềm tĩnh, khách quan đã thu hút sự chú ý của người đọc.Lời văn bình bị nhưng luôn ẩn hiện một tình cảm xót thương đối với những con người nghèo khổ, phải sống quanh quẩn, lam lũ, tối tăm.

– Nghệ thuật miêu tả rất tinh tế sự biến đổi của cảnh vật và diễn biến tâm trạng của nhân vật (nhất là nhân vật Liên). Cách miêu tả này góp phần quan trọng vào việc tạo nên không khí cho tác phẩm.

  • Kết bài:

Biệt tài của Thạch Lam là đi sâu vào những mảng chìm khuất của cuộc sống, phát hiện ra những ý nghĩa lớn lao trong sự vật, con người nhỏ bé, vốn không có gì nổi bậc. Cảnh vật không có gì nhưn dưới gốc nhìn của Thạch Lam lại là cuộc đời gần gũi và chân thật nhất.

Phân tích hình ảnh chuyến tàu đêm trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam.



Bài viết liên quan:

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.