Soạn bài: “Bài ca ngắn đi trên cát (Sa hành đoản ca) – Cao Bá Quát

soan-bai-bai-ca-ngan-di-tren-cat-doan-sa-hanh-cao-ba-quat

Bài ca ngắn đi trên cát
(Sa hành đoản ca)
– Cao Bá Quát –

I- Tìm hiểu chung:

1. Tác giả: Cao Bá Quát

– Cao Bá Quát (1809 – 1855), tự là Chu Thần, hiệu Cúc Đường
– Quê: Gia Lâm, Bắc Ninh
– Là người có tài cao, nổi tiếng văn hay chữ tốt và có uy tín lớn trong giới trí thức đương thời ( thần Siêu thánh Quát). Ông là người có khí phách hiên ngang, có tư tưởng tự do, ôm ấp hoài bão lớn , mong muốn sống có ích cho đời , mất trong cuộc khởi nghĩa chống lại chế độ phong kiến nhà Nguyễn.

– Thơ văn phản ánh mạnh mẽ chế độ phong kiến trì trệ , bảo thủ và thể hiện tư tưởng khai sáng trước
thực tế.

– Tác phẩm chính: SGK

2. Tác phẩm:

a) Hoàn cảnh sáng tác: qua những lần ông đi thi Hội qua các tỉnh miền Trung đầy cát trắng

b) Thể loại: ca hành (thể thơ cổ)

II- Đọc, hiểu văn bản

1. Tiếng khóc cho cuộc đời dâu bể: (4 câu đầu)

– Không gian: rộng lớn, trải dài vô tận
– Thời gian: “mặt trời đã lặn”  trời muộn mà vẫn chưa tới đích
– Hình ảnh:
+ Tả thực: “Bãi cát – lại bãi cát dài”  khó khăn chồng chất
+ Người đi: “đi một bước” – “lùi một bước”;“chưa dừng được”; “nước mắt rơi”
→ hình ảnh tả thực → sự mệt mỏi, khó khăn, gian khổ của con người
⇒ Ý nghĩa tượng trưng: con đường đời, đường công danh vất vả, đầy khó khăn

2. Tiếng thở than, oán trách (8 câu tiếp)

– Điển tích:“tiên ông phép ngủ”  mong muốn được giống tiên ngủ để quên đi những mệt mỏi trên
đường đi

– “trèo non, lội suối”  “phường

– “tất tả” danh lợi”

→ sự vất vả trên con đường đi tìm danh lợi, bôn tẩu ngược xuôi của bao người

– “hơi men thơm quán rượu”
“người say vô số”/ “tỉnh bao người”

→ sự cám dỗ của danh lợi, nhà thơ tự tách mình ra khỏi sự cám dỗ đó.

– Điệp ngữ: “bãi cát dài” con đường dài, nối tiếp không dứt

+“đường mờ mịt”
+“đường ghê sợ”
+“đường cùng”

→ Con đường tìm công danh đầy chông gai, ghê sợ đầy bế tắc, không lối thoát

– Phía Bắc: “núi muôn trùng”

– Phía nam: “sóng dào dạt”

→ Khó khăn, gian khổ trùng điệp, nối tiếp nhau mọi phía như bủa vây người đi tìm danh lợi

⇒ Sự lẻ loi , cô độc của tác giả trên đường đời → phê phán phường danh lợi và bọn người chạy theo danh lợi → vẻ đẹp nhân cách, tư tưởng tiến bộ của Cao Bá Quát.

3. Tiếng kêu bi phẫn, bế tắc, tuyệt vọng ( còn lại)

– “Anh đứng làm chi….?” câu hỏi tu từ, đại từ nhân xưng  đứng lại là vô nghĩa

→ Sự bế tắc, mâu thuẫn giữa khát vọng công danh với hiện thực cuộc sống, nhận ra tính chất vô nghĩa của con đường khoa cử

III- Tổng kết:

1. Nghệ thuật:

– Sử dụng thơ cổ thể; hình ảnh có tính biểu tượng.
– Thủ pháp đối lập; sáng tạo trong dùng điển tích.

2. Ý nghĩa văn bản:

Khúc bi ca mang đậm tính nhân văn của một con người cô đơn, tuyệt vọng trên đường đời thể hiện qua hình ảnh bãi cát dài, con đường và hình ảnh người đi đường

Bài viết cùng chủ đề:

Đánh giá bài viết:

Địa chỉ email của bạn sẽ không bị tiết lộ.