Nghị luận: “Nghệ thuật bao giờ cũng là tiếng nói của tình cảm con người, là sự tự giãi bày và gửi gắm tâm tư”

nghe-thuat-bao-gio-cung-la-tieng-noi-cua-tinh-cam-con-nguoi-la-su-tu-giai-bay-va-gui-gam-tam-tu

Giáo sư Lê Ngọc Trà cho rằng: “Nghệ thuật bao giờ cũng là tiếng nói của tình cảm con người, là sự tự giãi bày và gửi gắm tâm tư. Bằng hiểu biết của anh (chị) về bài thơ “Tự tình II” (Hồ Xuân Hương), hãy bàn luận về ý kiến trên.


* Hướng dẫn làm bài:

1. Giải thích nhận định:

Nhận định của giáo sư Lê Ngọc Trà đã đề cập đến đặc trưng quan trọng trong nội dung của tác phẩm văn học: tính cảm xúc. Tiếng nói tình cảm trong văn học được bày tỏ rất đa dạng, có khi là “sự giãi bày” thể hiện một cách trực tiếp, chân thành, nhưng cũng có khi là sự “tự gửi gắm tâm tư” âm thầm kín đáo, mong chờ tiếng nói đồng vọng tri âm tri kỉ.

2. Bàn luận:

– Lấy con người làm trung tâm, văn học phải thể hiện được mọi khía cạnh trong đời sống con người: số phận, tư tưởng, trí tuệ, và đặc biệt là tình cảm. Văn học là “tiếng nói đồng ý, đồng chí, đồng tình”, là “người thư kí trung thành của trái tim” chuyên chở mọi cung bậc tình cảm của con người, là cầu nối giữa biết bao tâm hồn, biết bao cảm xúc.

– Cảm xúc trong văn học không phải là thứ cảm xúc vu vơ hời hợt, mà bao giờ nó cũng phải là một cảm xúc mãnh liệt. Nó không phải cái mãnh liệt ầm ào bên ngoài, mà nó là sự cô đặc về chất của cảm xúc.

– Cảm xúc của văn học phải được soi chiếu dưới lý tưởng của thời đại, phải được siêu thăng trong quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng và phải được dẫn dắt bởi một tư tưởng.

–         Tiếng nói của cảm xúc trước tiên bao giờ cũng là tiếng nói của một cá nhân, nhưng từ sự tự giãi bày và gửi gắm tâm tư của một số phận, văn học cất lên tiếng nói chung, tạo ra tiếng vọng kêu gọi những tấm lòng đồng cảm, để biết bao người đọc tìm thấy mình trong từng con chữ của người nghệ sĩ.

3. Chứng minh: Phân tích bài thơ “Tự tình” của Hồ Xuân Hương.

– “Tự tình” là sự giãi bày, gửi gắm tâm tư của một tâm hồn bi kịch, éo le: khát khao sống nhưng không được sống, khát khao yêu thương nhưng lại bị yêu thương ngoảnh mặt quay lưng. Nỗi niềm bi kịch đó được thể hiện mãnh liệt thành các hình ảnh, ngôn ngữ thơ đậm chất Xuân Hương.

– Tuy vậy, đó vẫn là tiếng nói “bi thương nhưng không bi kịch”, thể một bản lĩnh, một khí phách, một nhận thức sâu sắc về giá trị bản thân. Do vậy những cảm xúc trong bài thơ “Tự tình” mang giá trị tư tưởng sâu sắc: nó là tiếng nói đòi quyền sống, đòi quyền được hưởng hạnh phúc chính đáng của người phụ nữ, nó công nhiên bày ra những quyền lợi nhân bản bị xã hội cấm đoán. Do đó, tác phẩm thấm đẫm tinh thần nhân văn vừa sâu sắc vừa mới mẻ.

– Hồ Xuân Hương đã dùng giọt nước mắt của đời riêng để khóc cho thân phận chung của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Do đó bài thơ có sức đồng cảm và lan tỏa sâu sắc.

4. Khẳng định lại vấn đề:

– Tiếng nói của cảm xúc có mối quan hệ chặt chẽ với tư tưởng, tình cảm của tác phẩm.
-Tiếng nói đó phải được thể hiện bằng một hình thức nghệ thuật phù hợp, độc đáo, đặc sắc.


Bài tham khảo:

  • Mở bài:

Trong những bài văn,bài thơ hay những tác phẩm mà ta đọc được thì mỗi tác phẩm lại mang một màu sắc riêng,lúc thì đọc xong lại thấy vui tươi hẳn lên hay có những tác phẩm giúp ta sảng khoái sau những giờ làm việc căng thẳng.Quả nhiên nghệ thuật chứa đựng trong những câu chữ tuy nhìn bình thường nhưng mang một sức mạnh khó tả có thể tác động đến cảm xúc chúng ta mà chúng ta thậm chí ta còn không hề hay biết.

  • Thân bài:

Nghệ thuật là sự sáng tạo các sản phẩm chứa đựng giá trị tư tưởng và thẩm mỹ mang tính chất văn hóa có tác động đến cảm xúc, tư tưởng, tình cảm.Nó hiện diện xung quanh chúng ta,gần như mọi lời nói,hành dộng hay cử chỉ của con người đều mang tính nghệ thuật.Nghệ thuật được chiêm nghiệm qua các giác quan,từ đó sinh ra cảm xúc,một thứ tuyệt vời nhất mà mỗi ai cảm nhận nó cũng thấy vui buồn thậm chí đau khổ.Nghệ thuật là sự sáng tạo mang tính chất tư tưởng,thẩm mĩ,đôi khi nó mang những giá trị sâu sắc làm đẹp cho tâm hồn con người.

Tiếng nói của tình cảm là tình cảm của người nghệ sĩ thể hiện qua các câu chữ,đoạn văn,bài thơ trong những tác phẩm của mình.Từ đó sẽ nói lên những suy tư của người viết đến người đọc,nó có thể là tiếng khóc lầm than, là khúc khải hoàn hay những tình cảm dung dị đời thường, tiếng lòng của nỗi yêu ghét hờn giận…Có thể nói,tình cảm có vai trò cực kì quan trọng trong quá trình sáng tạo nghệ thuật.

Nghệ thuật luôn luôn là tiếng nói của tình cảm, đúng vậy. Nó được cảm nhận một cách sâu sắc qua những bài văn,bài thơ.Nó bày tỏ những khát vọng,cảm xúc sâu lắng của nhà thơ.Đó là nơi mà những câu chữ sẽ nói lên những điều mà người viết muốn giãi bày,những tình cảm chân thành mà nhà thơ cảm nhận được sẽ gắn liền với cuộc sống của chúng ta-Những độc giả.

Cuộc sống chúng ta vốn dĩ rất phong phú,phức tạp và những thứ trong đó tuy bừa bộn nhưng nó chứa đựng những bản sắc riêng và độc nhất mà ít ai biết được.Nhờ vậy,việc lấy những chất liệu mang tính chất đời thực,nghệ thuật mang thiên chức truyền đạt những cảm xúc,những tâm tư tình cảm giúp con người trở nên tuyệt vời hơn bao giờ hết.

Tiếng nói của nghệ thuật là tiếng nói của tâm hồn,nó không chỉ mang chức năng thẩm mỹ mà còn đảm nhận trong trọng trách giáo dục-nhận thức của con người.Nhờ nó,con người ta trở nên tình cảm,yêu bản thân,cuộc đời và trên hết là cách đối xử giữa con người với nhau.Nó phản ánh tâm tư,tình cảm ước mơ,khát vọng và những suy nghĩ,nhận thức,tư tưởng của nhà văn về con người và cuộc sống.

Hầu như trong mọi văn bản hay bài thơ đều chứa đựng những tình cảm và những thông điệp sâu sắc mà nhà thơ muốn bày tỏ như tác phẩm Lão Hạc – 1 tác phẩm được đánh giá là một trong những truyện ngắn tiêu biểu của dòng văn học hiện thực, nội dung truyện đã phần nào phản ánh được hiện trạng xã hội Việt Nam trong giai đoạn trước Cách mạng tháng Tám.

Ở đây Nam Cao đã khiến cho độc giả khi đọc đã trải qua những khung bậc cảm xúc thăng hoa.Khi thì gợi lại sự căm thù, khi lại gọi về chan chứa những yêu thương.Lão Hạc là sản phẩm của một tấm lòng nhân đạo cao cả.Nó là tình yêu thương, là sự ngợi ca, trân trọng người lao động của Nam Cao.Lão Hạc suốt đời sống trong cảnh nghèo và cái đói.Lão đã dành hầu như cả đời mình để nuôi con mà chưa bao giờ nghĩ đến mình.Trong tác phẩm đã nói lên tình cha con thắm thiết,vô bờ bên như thế nào khi mà tình yêu mà Lão Hạc dành cho con trai mình là không gì thay thế được.Vì con,lão đã chấp nhận tất cả kể cả việc bán đi người bạn thân thiết nhất của mình là Cậu Vàng và cuối cùng là cái chết.

Cái chết của lão khiến cho người đọc như chúng ta một phần cảm thấy đau đớn, xót xa,một phần căm thù bọn địa chủ, bọn thực dân gian ác. Đọc truyện,ta thấy đâu chỉ mình lão khổ,những người như Binh Tư, một kẻ do cái nghèo mà bị tha hoá thành một tên trộm cắp. Đó là ông giáo, một người trí thức đầy hiểu biết nhưng cũng không thoát ra khỏi áp lực của cảnh vợ con rách áo, đói cơm. Cái nghèo khiến ông giáo đã phải rứt ruột bán đi từng cuốn sách vô giá của mình.Qua câu chuyện,ta thấy niềm tin và sự lạc quan của nhà văn vào bản chất tốt đẹp của con người cũng như một lời kêu cứu lấy con người.Tác phẩm nói lên tính cấp bách và yêu cầu khẩn thiết phải thay đổi toàn bộ môi trường sống để cứu lấy những giá trị chân chính và tốt đẹp của con người – cuộc sống là một cuộc đấu tranh không phải chỉ đơn giản là để sinh tồn mà còn là một cuộc đấu tranh để bảo toàn nhân cách.

  • Kết bài:

Nghệ thuật quả là kì diệu,nó chứa đựng vô vàng cảm xúc,nếu cuộc sống của chúng ta là một câu chuyện nhạt nhẽo thì những tư tưởng và tình cảm mà chúng ta có được sẽ giúp câu chuyện đó trở nên tràn đầy màu sắc và tươi thắm hơn,ngọt ngào hơn.Nhờ những tình cảm và thông điệp mà nhà thơ truyền tải đã giúp cho ta có thêm cái nhìn khách quan về cuộc sống,về mọi người mà chúng ta yêu thương hay gặp mặt hàng ngày.

2 Trackbacks / Pingbacks

  1. Khoảng lặng nghệ thuật trong thơ - Theki.vn
  2. Nghị luận: "Nghệ thuật tạo vẻ đẹp cho dòng nước mắt, biến nỗi thống khổ của nhân loại thành tiếng hát vô biên" - Theki.vn

Đánh giá bài viết:

Địa chỉ email của bạn sẽ không bị tiết lộ.




Bài viết cùng chủ đề: