Cảm nhận 3 khổ thơ cuối bài thơ “Ánh Trăng” của Nguyễn Duy

cam-nhan-3-kho-tho-cuoi-bai-tho-anh-trang-nguyen-duy

Cảm nhận 3 khổ thơ cuối bài thơ “Ánh Trăng” của Nguyễn Duy

  • Mở bài:

Nguyễn Duy là một trong những cây bút tiêu biểu nhất của nền thơ Việt Nam sau 1975. Thơ Nguyễn Duy nhiều bài có cái ngang tàng nhưng vẫn trầm tĩnh và giàu chiêm nghiệm vì thế cứ ngấm vào người đọc. Trong cái đà ngấm ấy có lúc khiến người ta phải giật mình suy nghĩ, nhiều bài thơ của ông được bạn đọc yêu thích. Bài thơ Ánh trăng in trong tập thơ cùng tên viết năm 1978 thể hiện rất rõ phong cách thơ ấy. Đặc biệt, ba khổ cuối với cái “giật mình” thức tỉnh giàu giá trị nhân văn, đáng để người đọc suy ngẫm.

  • Thân bài:

– Khổ 4:

“Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn”.

+ Phép đảo ngữ từ láy “thình lình”, “đột ngột” được đưa lên đầu câu: nhấn mạnh sự việc bất ngờ là mất điện

+ Ba động từ “vội, bật, tung” đặt liền nhau: diễn tả sự khó chịu và hành động khẩn trương của nhân vật trữ tình đi tìm nguồn sáng

+ Ngay lúc đó trăng hiện ra “đột ngột” khiến con người bàng hoàng xúc động.

→ Vầng trăng đến bất ngờ làm sáng lên những góc tối trong tâm hồn. Thức tỉnh sự ngủ quên trong diều kiện sống đã hoàn toàn đổi khác. 

Nhận xét: Tình huống mất điện đối mặt với vầng trăng đã làm sống dậy bao cảm xúc trong lòng nhà thơ. Trăng là thiên nhiên, là đồng, là bể, là sông, là rừng; trăng còn là biểu tượng cho quá khứ vẹn nguyên, nghĩa tình. Đối mặt với trăng cũng là đối mặt với chính mình, với quá khứ đó. Các hình ảnh: như là đồng là bể, như là sông là rừng trong kết cấu đầu cuối tương ứng còn mang ý nghĩa nhấn mạnh niềm khát khao hướng thiện của con người.

– Khổ 5:

“Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng”.

+ Tư thế “ngửa mặt lên nhìn mặt”: là tư thế trực tiếp đối mặt

+ Phép nhân hóa, từ mặt thứ hai chỉ vầng trăng tròn, đó là thiên nhiên hồn nhiên tươi mát, đó còn là quá khứ bạn bè tươi đẹp.

+ So sánh, liệt kê, điệp ngữ, lặp cấu trúc “như là đồng là bể – như là sông là rừng”: diễn tả dòng hoài niệm ùa về và con người thấy trăng là thấy người bạn tri kỉ ngày nào.

→ Cảm xúc chừng như nén lại nhưng cứ trào ra thổn thức.

– Khổ 6:

“Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình”. 

+ “Cứ”: vẹn nguyên như cũ. “Vành vạnh”: tỏa sáng, tròn đầy. “Im phăng phắc”: lặng lẽ, nghiêm khắc. “Giật mình”: thảng thốt nhận ra, thức tỉnh.

→ Bài thơ khép lại ở hình ảnh sâu lắng. Trăng tròn đầy vành vạnh có hai lớp nghĩa: nghĩa tả thực về sự tròn đầy lung linh của trăng, thiên nhiên vũ trụ vĩnh hằng, gợi quá khứ bạn bè tươi đẹp chẳng thể phai mờ. Trăng còn được nhân hóa “kể chi người vô tình – ánh trăng im phăng phắc” gợi thái độ bao dung, nhân hậu Trăng tròn vành vạnh – con người đổi thay, trăng im phăng phắc – con người vô tình.

– Câu thơ cuối mang ý nghĩa nhân văn, cái giật mình thức tỉnh của con người từng bội bạc trở nên đáng trân trọng. Bởi nhớ quên là lẽ thường tình, quan trọng là biết thức tỉnh lương tâm. Vầng trăng hiền dịu bao dung, độ lượng mà nghiêm khắc đủ khiến con người phải giật mình dừng lại để suy nghĩ, để sám hối để ân hận. Đó cũng là bắt đầu của cuộc tự vấn lương tâm rất đáng trân trọng.

* Đánh giá: Khổ thơ là sự tự nhận thức về mình và niềm khát khao hướng thiện của con người đừng bao giừo lãng quên quá khứ, luôn biết tri ân với quá khứ. Thành công nghệ thuật của đoạn thơ là những hình ảnh giàu tính biểu cảm, giọng điệu tâm tình, tự nhiên, gần gũi, mà chất chứ suy ngẫm triết lí…

  • Kết bài:

3 khổ thơ cuối bài thơ Ánh trăng với từ ngữ bình dị, đơn giản, mộc mạc nhưng lại hàm súc những ý nghĩa lớn, ấy là bài học về sự ghi nhớ những ân tình trong quá khứ, là lời khuyên, là tấm gương về lối sống nhân nghĩa, luôn trân quý, biết ơn những người, những cảnh vật xưa cũ. Nhà thơ tự nhắc nhở mình biết trân trọng, sống nghĩa tình, thủy chung với quá khứ đã qua. Đó cũng là lời nhắc nhở cho thế hệ chúng ta hôm nay và mai sau.

Xem thêm:

Bài viết liên quan:

Hãy bình luận đầu tiên

Để lại một phản hồi

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiện thị công khai.